تصمیمات استراتژیک

تصمیمات استراتژیک

تحلیل استراتژیک ادغام عمودی

 ادغام عمودی ترکیبی از تولید، توزیع، فروش و یا سایر فرآیندهای اقتصادی است که به لحاظ فنی مجزا میباشند و در محدوده یک شرکت واحد قرار دارند. به مفهوم دقیق کلمه، ادغام عمودی نشانگر تصمیم شرکت جهت استفاده از معاملات داخلی یا اداری به جای معاملات بازاری به منظور نیل به اهداف اقتصادی خود است.  بسیاری از تصمیم گیریها در ادغام عمودی در چارچوب تصمیم «بساز یا بخر» طرح میشوند و به محاسبات مالی ای معطوف هستند که چنین تصمیمی ایجاب میکند. یعنی این تصمیم گیریها به تخمین صرفه جویی در هزینه و تنظیم آنها با سرمایه گذاری لازم می انجامد.

به منظور پی بردن به میزان مناسب ادغام عمودی برای شرکت از نظر استراتژیک، باید منافع اقتصادی و اداری ادغام عمودی با هزینههای اقتصادی و اداری را در مقابل هم قرار داد. این موازنه علاوه بر هزینهها و منافع آن تا اندازه زیادی بسته به صنعت خاص و موقعیت استراتژیک ویژه شرکت تغییر خواهد کرد. اینکه شرکت سیاست ادغام تدریجی (تولید برخی از نیازهای خود در داخل و بستن قرارداد برای بقیه) یا ادغام کامل را اتخاذ کند، منافع و هزینه ها نیز تحت تاثیر قرار میگیرند. همچنین گاهی اوقات میتوان بدون تحمل کلیه هزینهها از طریق استفاده از شبه ادغام به بسیاری از فواید ادغام دست یافت.  شبه ادغام یعنی استفاده از بدهیها یا سرمایهگذاری در سهام شرکتها و سایر شیوهها بدون مالکیت تام جهت ایجاد اتحاد بین شرکتهایی که از نظر عمودی مرتبط هستند.

هزینه- فایده استراتژیک ادغام عمودی

ادغام عمودی هزینهها و منافع عمومی حائز اهمیتی دارد که لازم است در هر تصمیمگیری به آنها توجه شود ولی اهمیت آن به صنعت بخصوصی بستگی خواهد داشت. آنها شامل ادغام روبه جلو و ادغام رو به عقب با تغییرات لازم در جای خود میشوند.

بزرگی ظرفیت در مقابل مقیاس

فواید ادغام عمودی به حجم محصولات یا خدماتی که شرکت از حلقه مجاور، متناسب با بزرگی تجهیزات تولید موثر در آن حلقه خریداری میکند یا به فروش میرساند، بستگی دارد.

منافع استراتژیک ادغام

صرفه جوییهای ادغام

• صرفه جویی عملیات ترکیبی (ادغام). با کنار هم قرار دادن عملیاتی که از نظر فنی مجزا هستند، گاهی اوقات شرکت میتواند به قابلیتهایی دست یابد. مثلاً این حرکت میتواند تعداد مراحل را در فرآیند تولید کاهش دهد، هزینه های جابه جایی را پائین آورد، هزینههای حمل و نقل را کم کند و از ظرفیت غیر فعال ناشی از تفکیک ناپذیری ها در یک مرحله (مثل زمان ماشین ، فضای فیزیک، تجهیزات نگه داری و غیره) بهره گیرد.

• صرفه جویی در کنترل داخلی و هماهنگی. در صورت ادغام شدن شرکت ممکن است هزینههای برنامهریزی، هماهنگی عملیات و واکنش در برابر وضعیتهای غیر مترقبه کمتر شود . محل نزدیک بهم واحدهای ادغام شده کار هماهنگی و کنترل را تسهیل میکند و احتمالاً موجب اعتماد بیشتری جهت به خاطر سپردن نیازهای واحد همکار میگردد.

• مزیت اطلاعات. عملیات یکپارچه شاید نیاز به جمعآوری انواع اطلاعات درباره بازار را کم کند و به احتمال زیاد ممکن است هزینه کلی دستیابی به اطلاعات را کاهش دهد. هزینههای ثابت تنظیم کننده بازار و پیش بینی عرضه، تقاضا و قیمتها ممکن است به کلیه بخشهای شرکت ادغام شده انتقال یابد، حال آنکه شاید هر واحد باید این هزینهها را در یک شرکت ادغام نشده تقبل کند.

• صرفه جویی و اجتناب از هزینههای بازار. شرکت میتواند از طریق ادغام به طور بالقوه در خصوص بعضی از هزینه های مربوط به فروش، قیمت خرید، مذاکره، و هزینههای معاملات بازار صرفه جویی کند.

• صرفه جویی در روابط پایدار. اگر بدانیم که رابطه خرید و فروش در هر دو مرحله بالادستی و پائی دستی پایدار است، ممکن هر دوی آنها قادر به تدوین شیوههای موثرتر و تخصصیتر برای داد و ستد با یکدیگر باشند که با تامین کننده یا مشتری مستقل میسر نباشد. شیوههای تخصصی در داد و ستد با مشتریان یا تامینکنندگان (کالا) ممکن است شامل سیستمهای لجستیکی تخصصی، بسته بندی مخصوص، برنامهریزی مخصوص در ثبت و کنترل و دیگر روشهای تعاملی بالقوه صرفهجویی در قیمت تمام شده باشد.

• ویژگیهای صرفه جویی در ادغام عمودی. صرفه جویی در ادغام عمودی نقطه محوری تحلیل آن است.  روشن است که اهمیت آنها بسته به استراتژی هر شرکت و نقاط ضعف و قوت آن از شرکتی به شرکت دیگر در یک صنعت متفاوت است.

دسترسی به فناوری

در بعصی شرایط ادغام عمودی میتواند آشنایی نزدیکی را با فناوری در کسب و کارهای بالا دستی و پائین دستی که در موفقیت کسب و کار پایه موثر است، فراهم آورد. خیلی جاها سازندگان قطعات در سیستمها ادغام رو به جلو را انجام میدهند تا درک بهتر از چگونگی کاربرد قطعات را گسترش دهند.

تضمین عرضه و یا تقاضا

ادغام عمودی به شرکت اطمینان میدهد که ذخائر موجود را در دوران کمبود دریافت خواهد کرد و در مواقعی که تقاضای کلی پائین است، بازار فروش خود را خواهد داشت. ادغام صرفاً تقاضا را تاحدی تضمین میکند که واحد پائین دستی بتواند تولید واحد بالا دستی را به خود جذب کند.

تعدیل قدرت چانهزنی و بینظمیهای هزینه ناشی از درون داد.  متوازن کردن قدرت چانهزنی از راه ادغام ممکن است نه تنها هزینههای عرضه کالا را (با ادغام رو به عقب) کمتر کند یا تحقق درآمد از قیمت را (از طریق ادغام رو به جلو) زیاد کند بلکه همچنین به شرکت امکان فعالیت موثرتر از طریق حذف عملکردهای بی ارزشی که صرف کنار آمدن با تامینکنندگان یا مشتریان قدرتمند میشود، را فراهم  میآورد.

ادغام رو به عقب در متوازن کردن قدرت چانهزنی فواید بالقوه دیگری دارد. درونی کردن سود حاصل توسط تامین کنندگان یک درون داد میتواند هزینههای واقعی آن درون داد را نمایان سازد. سپس شرکت حق انتخاب تنظیم قیمت محصول نهایی خود را جهت به حداکثر رساندن سود کلی آن دو واحد مستقل را پیش از ادغام داراست.

بالا بردن توان تمایز

ادغام عمودی میتواند توانایی شرکت در تمایز خود از سایر شرکتها را از طریق عرضه سهم بزرگتری از ارزش افزوده تحت کنترل مدیریت را بهبود بخشد. مثلاً این ویژگی میتواند امکان کنترل بهتر کانالهای توزیع به منظور ارائه خدمات برتر یا فراهم کردن فرصتهایی جهت تشخیص از راه ساخت اجزاء اختصاصی داخل شرکت، را فراهم کند.

افزایش موانع ورود و جابجایی

در صورتی که ادغام به هر یک از این منافع دست یابد، میتواند موانع جابهجایی را بالا ببرد. این فواید به شرکت ادغام شده نسبت به شرکت ادغام نشده نوعی برتری و امتیاز در قالب قیمتهای بالاتر، هزینههای پائین تر، یا خطر کمتر میبخشد.

ورود به کسب و کار پربازده تر

گاهی اوقات ممکن است شرکت بازده کلی خود در سرمایهگذاری را از راه ادغام عمودی افزایش دهد. البته شرکت در حال اغام بایستی هزینه غلبه بر موانع ورود به مرحله مجاور را در محاسبات خود در مورد بازده سرمایه گذاری که در صنعت مجاور حاصل خواهد شد لحاظ کند و تنها بازدههایی را که رقبا به دست میآورند، مورد توجه قرار ندهد.

دفاع در مقابل انحصاری کردن منابع تامین و مشتریان

ادغام گسترده رقابتکنندگان میتواند استفاده بسیاری از منابع تامین یا مشتریان دلخواه یا محلهای خرده فروشی را غیر ممکن سازد. بنابراین انحصاری کردن موجب افزایش موانع جابهجایی و دسترسی به کانالهای توزیع میشود یا هزینه مطلق دسترسی به تامینکنندگان دلخواه مواد اولیه را بالاتر میبرد.

هزینه های داهبردی ادغام

هزینه های استراتژیک ادغام عمودی عمدتاً شامل هزینه ورود، انعطاف پذیری، توازن ، توانایی اداره شرکت ادغام شده و استفاده از انگیزههای داخلی سازمانی در مقابل انگیزههای بازار میشود.

• هزینه غلبه بر موانع جابهجایی

• اهرم افزایش فعالیت

• انعطافپذیری کم برای تغییر شرکا

• موانع بالاتر و کلی خروج

• نیاز به سرمایه گذاری

• انحصار دسترسی به تامین کننده یا تحقیق بر روی مشتری و / یا دانش فنی

• حفظ تعادل

• انگیزه های غیرشفاف

• شرایط متفاوت مدیریت

مسائل ویژه استراتژیک در ادغام رو به جلو

علاوه بر هزینه ها و منافع ادغام که قبلاً شرح داده شد، برخی مسائل خاص وجود دارند که در ادغام رو به جلو مطرح میشوند.

• توانایی بهتر در تمایز بخشیدن به محصول. ادغام رو به جلو اغلب میتواند به شرکت امکان دهد محصول خود را با موفقیت بیشتری متمایز کند، زیرا شرکت میتواند اجزاء بیشتری از روند تولیدی یا نحوه فروش محصول خود را کنترل کند.

• دسترسی به کانالهای توزیع. ادغام رو به جلو مشکل دسترسی به کانالهای توزیع را حل خواهد کرد و  همه گونه قدرت چانه زنی را که کانالها داشته باشند، از میان برمیدارد.

• دسترسی بهتر به اطلاعات بازار. ادغام رو به جلو در جهت یا در مرحله پیش بودن تقاضا میتواند اصلاحات حیاتی بازار را تامین کند که بدین ترتیب به کل زنجیره عمودی امکان میدهد فعاکلیت موثرتری داشته باشد.

• تحقق قیمت بالاتر. در بعضی موارد ممکن است ادغام رو به جلو به شرکت امکان دهد قیمتهای کلی بالاتر از طریق تعیین قیمتهای مختلف برای مشتریان مختلف برای یک محصول تحقق بخشد. مشکل این اقدام اینست که ممکن است خرید و فروش دست به دست صورت گیرد.

مسائل ویژه استراتژیک در ادغام رو به عقب

همچون ادغام رو به جلو، برخی مسائل ویژه وجود دارند که بایستی در توجه به ادغام رو به عقب مورد بررسی قرار گیرند.

• دانش انحصاری. با رفع نیازهای خود از داخل، شرکت میتواند از سهیم کردن دیگران در دادههای انحصاری با تامین کنندگان خود که برای ساخت اجزاء سازنده یا مواد اولیه به آن نیاز دارد، اجتناب کند.

• تمایز. با دستیابی به کنترل تولید درون دادههای اصلی، در واقع شرکت ممکن است قادر به ایجاد تمایز بهتر محصول تولیدی خود باشد یا شاید با اطمینان اعلام کند که قادر به انجام این کار است.

قرار دادهای بلند مدت و مزیتهای ادغام

مهم است بدانیم که با نوع صحیح قرارداد کوتاه مدت یا بلندمدت بین شرکتهای مستقل امکان دستیابی بهبرخی مزیتهای ادغام وجود دارد. مثلاً میتوان از هزینه های فروش و هماهنگی با استفاده از قراردادهای بلندمدت تامین اختصاصی که یک برنامه زمان بندی ثابت تحویل کالا را مشخص میکند، اجتناب کرد.

ادغام ناقص

ادغام ناقص، ادغام جزئی رو به عقب یا رو جلو است که در آن شرکت مابقی نیازهای خود را از بازار آزاد خریداری میکند. این مستلزم آن است که شرکت قادر به چیزی بیش از پشتیبانی فعالیت درونی در اندازه موثر باشد و هنوز نیازهای اضافی دارد که از طریق بازار تامین میشوند.

ادغام ناقص میتواند بسیاری از منافع ادغام را که بیشتر توصیف شد تامین کند، ضمن اینکه برخی هزینهها را نیز کاهش میدهد.

ادغام ناقص و هزینههای ادغام

ادغام ناقص نسبت به ادغام کامل به بالا رفتن کمتر هزینههای ثابت منجر خواهد شد. افزون بر اینکه میزان ادغام (یا نسبت محصول یا خدمات خریداری شده از بیرون) را میتواند با میزان ریسک بازار تنظیم کرد. ادغام تدریجی را نیز میتوان برای محافظت در مقابل عدم تعادل بین حلقهها به خاطر مشکلاتی که قبلاً شرح داده شد، بکار گرفت.  ادغام ناقص به واسطه ضرورت شرکت را به خرید از رقبا یا فروش به رقبا ملزم میسازد ودر صورتی که این خطر جدی باشد، ادغام ناقص غیر عاقلانه خواهد بود. ادغام ناقص ریسک محدود شدن روابط را تا حدی با گستردگی ادغام کاهش میدهد.

ادغام ناقص و منافع ادغام

ادغام ناقص به شرکت امکان میدهد ثابت کند که تهدید ادغام کامل جدی است، که برای تامینکنندگان یا مشتریان نظم شدیدی را فراهم خواهد آورد و ممکن است ضرورت ادغام کامل جهت تعدیل قدرت چانهزنی را مانع گردد. افزون بر آن ادغام ناقص اطلاعات مفصلی از هزینه فعالیت در صنعت مجاور و یک منبع ذخیره اضطراری را در اختیار شرکت میگذارد. این عوامل مزایای چانه زنی اضافی فراهم میآورند. ادغام ناقص نیز بسیاری از منافع اطلاعاتی مربوط به ادغام را در اختیار شرکت قرار میدهد.

شبه ادغام

شبه ادغام عبارت است از ایجاد رابطه بین کسب و کارهایی که به صورت عمودی به هم مرتبط هستند و در جایی بین قرار دادهای بلند مدت و مالکیت تام قرار میگیرند. شکلهای رایج ادغام به شرح زیر هستند:

• داشتن سهام اقلیت در سرمایه گذاری

• وام یا ضمانت نامه های وام

• اعتبارت قبل از خرید

• توافق در خصوص معاملههای انحصاری

• امکانات لجستیکی تخصصی

• تحقیق و توسعه مشارکتی

این ادغام میتواند منافع جمعی زیادی را بین خریدار و فروشنده ایجاد کند که موجب سهولت تمهیدات خاصی (مانند امکانات پشتیبانی) میگردد که هزینههای متوسط را کاهش میدهد، ریسک وقفه در عرضه و تقاضا را کاهش میدهد و در مقابل قدرت چانهزنی و از این قبیل تعدیل ایجاد میکند. شبه ادغام را باید به عنوان جایگزینی برای ادغام کامل مورد توجه قرار داد.

توهمات در تصمیم گیریهای مربوط به ادغام عمودی

برخی تصورات غلط رایج درباره منافع ادغام عمودی وجود دارند که باید از آنها پرهیز نمود:

1. یک موقعیت قوی بازار در یک مرحله ممکن است به خودی خود به مرحله دیگر تسری یابد.

2. انجام امور در داخل همواره ارزانتر است.

3. اغلب ادغام شدن در یک کسب و کار رقابتی منطقی به نظر میآید.

4. ادغام عمودی میتواند یک کسب و کار بیمار را از نظر استراتژیک نجات دهد.

5. تجربه در یک بخش از زنجیره ادغام عمودی به خودی خوی مدیریت را به هدایت واحدهای بالا دستی و پائین دستی توانمند میسازد.